Ijtimoiy tarmoqlarda Toshkent hokimi Shavkat Umurzakovning shahar daraxtlari taqdiri haqidagi chiqishi muhokama qilinmoqda. Hokim daraxtlarni kesish salbiy jarayon ekanini tan olgan, biroq loyiha “xalq manfaati uchun” amalga oshirilayotgan bo‘lsa, daraxtni olib tashlash “fojia emas”ligini ta’kidlagan.
Poytaxtda yozgi jazirama va changli havo sharoitida ko‘kalamzorlashtirish haroratni pasaytirish va soya yaratishda muhim rol o‘ynaydi. Biroq hokim chiqishida “xalq manfaati” mezonlari va qanday loyihalar daraxtlarni kesishga asos bo‘lishi mumkinligi aniq ko‘rsatilmagan.
O‘zbekistonda qimmatbaho daraxt va butalarni kesishga nisbatan muddatsiz moratoriy amal qiladi. Prezident farmonlari va normativ hujjatlarga ko‘ra, Vazirlar Mahkamasi va mahalliy ijro hokimiyati organlariga, shu jumladan hokimiyatlarga, qurilish yoki investitsiya loyihalari uchun ko‘kalamzorlarni kesish yoki ko‘chirishni nazarda tutuvchi hujjatlarni qabul qilish qat’iyan man etilgan.
Poytaxt rahbariyatining bu bayonotlari butun mamlakat bo‘ylab keng ko‘lamli sud va inspeksiya amaliyoti fonida yangraydi. Ekologiya organlari va sudlar muntazam ravishda yirik kompaniyalar va fuqarolarni milliardlab so‘m kompensatsiya to‘lashga majbur qilmoqda.
Masalan, Buxoro viloyatida mahalliy kompaniya rahbari 2024-yilda Alot tumanidagi Jondor kanali bo‘ylab 154 ta qimmatbaho daraxtni noqonuniy kesgani uchun 1,3 milliard so‘mdan ortiq zararni to‘lashga hukm qilindi. Toshkentda esa sobiq harbiy qism hududida 16 ta ko‘p yillik qarag‘ayni kesgan kompaniyaga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atildi.
Qonun hatto bitta daraxtni kesish uchun ham qattiq jazo belgilaydi. Samarqandda bir fuqaro uyi yonidagi yong‘oq daraxtini kesgani uchun 10,3 million so‘m jarima va 86,5 million so‘m zarar to‘lashi kerak bo‘ldi. Xirs qishlog‘ida to‘rtta dekorativ daraxtni kesgan fuqaro esa 100 million so‘mdan ortiq to‘lovga tortildi.
Shu fonda Toshkent rahbariyatining pozitsiyasi asosiy savolni ochiq qoldiradi: agar hududlardagi sud amaliyoti qat’iy va milliardlab jarimalar muqarrar bo‘lsa, nega Toshkentda investorlar va qurilish kompaniyalari manfaatlari hali ham mamlakat qonunlari, prezident farmonlari va fuqarolarning qulay atrof-muhitga bo‘lgan huquqidan ustun qo‘yilmoqda?
Source: podrobno.uz