Astronomlar olamida yangi va noyob hodisa ilk bor bevosita kuzatildi. Mutaxassislar qizil mitti yulduz oʻziga juda yaqin boʻlgan qoʻngʻir mittidan moddani muntazam ravishda oʻziga tortib olayotganini aniqlashdi. ZTF J0440+2325 deb nomlangan ushbu oʻta yaqin juftlik bir-biri atrofida atigi 86,65 daqiqada toʻliq aylanishni amalga oshiradi.

Nature Astronomy jurnalida eʼlon qilingan ilmiy tadqiqot tafsilotlariga koʻra, tizimning asosiy obyekti boʻlgan qizil mitti Quyoshdan kichikroq va sovuqroqdir. Uning hamrohi vazifasini bajaruvchi qoʻngʻir mitti esa oddiy yulduz kabi vodorod sintezini barqaror davom ettirishga massasi yetmaydigan, biroq oddiy sayyoralardan ancha ulkan boʻlgan oʻtish davridagi osmon jismi hisoblanadi.

Olimlar beshta turli spektral diapazonda olib borgan kuzatuvlari natijasida qizil mitti sirtida oʻta issiq va yorqin dogʻ mavjudligini qayd etishdi. Taxmin qilinishicha, bu dogʻ qoʻngʻir mittidan oqib tushayotgan moddaning yulduz yuzasiga kelib urilishidan hosil boʻlmoqda. Hisob-kitoblar mazkur issiq hududning diametri taxminan 6,7 ming kilometrdan 10 ming kilometrgacha boʻlishi mumkinligini koʻrsatmoqda.

Ushbu kashfiyotning eng muhim jihati shundaki, qoʻngʻir mitti oʻta yaqin masofada joylashganiga qaramay, darhol yulduz tomonidan butunlay yutib yuborilmagan. Aksincha, modda almashinuvi juda barqaror va sekin kechmoqda. Tadqiqotchilarning taʼkidlashicha, mazkur jarayon milliardlab yil davom etishi ehtimoldan xoli emas va bu kabi tizimlar evolyutsiyasini tushunishga katta yordam beradi.

Source: kun.uz