Yevropada kuzatilayotgan rekord darajadagi jazirama issiqlik to'lqini inson faoliyati tufayli yuzaga kelgan iqlim o'zgarishi sababli 2-4 daraja Selsiyga issiqroq bo'lgani aniqlangan. ClimaMeter ilmiy platformasi tomonidan o'tkazilgan tahlilga ko'ra, neft, ko'mir va gaz yoqilg'ilarining yonishi global haroratni ko'tarib, bu hodisani "favqulodda" holatga aylantirgan.
Yevropaning bir qancha mamlakatlarida, jumladan Fransiya va Ispaniyada harorat 40 daraja Selsiyga yetgan. Bu esa elektr ta'minotida uzilishlar, maktablarning yopilishi va aholining salqin joy qidirishiga sabab bo'lmoqda. Xalqaro Qizil Xoch va Qizil Yarim Oy Jamiyatlari Federatsiyasi (IFRC) kelgusi kunlarda jiddiy sog'liq xavfi haqida ogohlantirmoqda.
Italiyadagi O'rta Yer dengizi Iqlim o'zgarishi bo'yicha Yevropa-O'rta Yer dengizi markazi mutaxassisi Marko Kerikoni bu "inson qo'li bilan yuzaga kelgan iqlim o'zgarishining aniq izi" ekanligini ta'kidlab, Yevropadagi jaziramalarni yanada kuchli va xavfli qilayotganini aytdi.
Haddan tashqari issiqlik ob-havoning eng xavfli turi bo'lib, yiliga yarim millionga yaqin odamning o'limiga sabab bo'ladi. Mutaxassislarning fikricha, bu ko'rsatkich ancha yuqori bo'lishi mumkin, chunki issiq sharoitlar yurak kasalliklari kabi mavjud sog'liq muammolarini kuchaytirishi mumkin.
2025-yilda Nature jurnalida chop etilgan tadqiqotga ko'ra, 180 ta uglerod ishlab chiqaruvchi kompaniyalar, jumladan fotoalbom yoqilg'i va sement ishlab chiqaruvchilar, 2000-2023 yillar oralig'ida qayd etilgan 213 ta tarixiy jazirama issiqlik to'lqiniga "sezilarli hissa" qo'shgan.
ClimaMeter koordinatori, iqlim fizigi Davide Farandaning aytishicha, "agar bunday haroratlar kelgusi o'n yilliklarda odatiy holga aylansa, katta oqibatlarning oldini olish qiyin bo'ladi". U issiqxona gazlari chiqindilarini tezda kamaytirish bugungi ekstremallarni ertangi kunning o'rtacha yoziga aylanishining oldini olishi mumkinligini ta'kidladi.
Yevropa eng tez isiydigan qit'a bo'lib, ClimaMeter jazirama issiqlik hodisalari bashorat qilinganidan tezroq o'sib borayotganini qayd etgan. O'rta Yer dengizi mintaqasida "issiq hodisalar"ning kelajakdagi o'sishi bashoratlardan ikki baravar ko'p bo'lishi mumkin.
Source: www.dw.com