Ispaniyaning Madrid shahridan xabar berilishicha, mamlakatning milliy taomi bo‘lgan paellaning asosiy masalliqlaridan biri — za'faron yetishtiruvchi maydonlar gullagan. Ammo bu noyob ziravorning asosiy ta'minotchisi Eron bo‘lib, AQShning yangi sanksiyalari tufayli bu savdo aloqalari uzilish xavfi ostida qolmoqda.
AQSh avgust oyi oxirida Eronning savdo hamkorlariga qarshi “iqtisodiy hujum” boshlashini e'lon qilgan edi. Birlashgan Arab Amirliklari ham Eron bilan savdo munosabatlarini to‘xtatishini ma'lum qildi. Sanksiyalarning aniq mexanizmlari hozircha noaniq, biroq sentabr oyida AQSh G'aznachilik departamenti Turkiyaning Golden Global Bankiga sanksiya qo‘lladi, bu bank Eronni moliyalashtirishda ayblanmoqda.
Ispaniyaning CEAE za'faron eksport kompaniyasi rahbari Xose Luis Gerrero Al Jazeera nashriga bergan intervyusida: “AQShning bu tahdidi biz uchun muammo bo‘lishi mumkin. Bizning eng yirik yetkazib beruvchimiz Eron. Keyin biz uni butun dunyo bozorlariga sotamiz. AQSh qanday chora ko‘rishini aytmaguncha, biz tashvishlanamiz”, degan.
Ispaniya davlat savdo va investitsiya tashkiloti ICEXning agrar oziq-ovqat bo‘yicha direktori Mariya Naranxo za'faron Yevropaga kirishda Ispaniya “ayniqsa muhim” darvoza ekanini ta'kidladi. Ikki yil oldin Ispaniya Eron za'faronining Yevropa Ittifoqiga import qilinadigan qismining to‘rtdan uch qismini tashkil qilgan. Uning so‘zlariga ko‘ra, Eron bilan savdo uzilishi iste'molchilar uchun za'faron yetishmasligini keltirib chiqarmaydi, biroq import, qayta ishlash va xalqaro tarqatish bilan shug‘ullanuvchi ispan kompaniyalari uchun jiddiy ta'sir ko‘rsatishi mumkin.
Naranxo hazil bilan: “Bizda hali ham Kastilya-La-Mancha za'faroni bor. Paella xavf ostida emas”, degan. Tahlilchilar AQSh strategiyasining muvaffaqiyati asosan Eron neftining asosiy xaridori va yetakchi savdo hamkori bo‘lgan Xitoyga bog‘liqligini ta'kidlamoqda.
AQSh moliya vaziri Skott Bessentning “Eron rejimiga bog‘langanlar izolyatsiyaga duchor bo‘ladi” degan bayonoti savdo hamjamiyatida xavotir uyg‘otdi. Ispaniyaning Eron bilan savdo aloqalari Turkiya va Pokiston kabi davlatlarga nisbatan kichik bo‘lsa-da, 2025-yilda ikki tomonlama tovar ayirboshlash hajmi 245 million yevroni tashkil etgan, shundan za'faron importi 61 million dollarni tashkil qilgan.
AQSh va Ispaniya o‘rtasidagi munosabatlar NATO xarajatlari va Ispaniya bosh vaziri Pedro Sanchesning AQSh-Isroilning Eronga urushini “noqonuniy” deb qoralashi tufayli keskinlashgan. Iyul oyida Tramp Ispaniyani NATOdagi “yomon hamkor” deb atab, savdo aloqalarini uzish bilan tahdid qilgan, ammo bu tahdid amalga oshmagan.
Valensiyalik paella oshpazi Visente Roxa esa xotirjam: “Hech kim bizning paellamizga tegishi mumkin emas. Bu Ispaniyaning mohiyati. Nima bo‘lsa ham, biz o‘zimizni o‘tkazamiz”, deydi. Ispanlar paellaga juda qattiq bog‘langan va har qanday yangilikni tanqid bilan kutib olishadi. 2022-yilda britaniyalik Tesco supermarketi paella sendvichi yaratib, jamoatchilik noroziligiga uchragan edi. 2016-yilda esa britaniyalik oshpaz Jeymi Oliver taomga chorizo qo‘shishni taklif qilib, “pazandachilik terrorchisi” deb atalgan edi.
Source: www.aljazeera.com