Hindistonning syorfing bo‘yicha terma jamoasi sentyabr oyida Yaponiyada bo‘lib o‘tadigan Osiyo o‘yinlarida ilk bor qatnashadi. Bu sport turi Osiyo o‘yinlari dasturiga birinchi marta kiritilmoqda. Jamoa a’zolari orasida Sugar Shanti Banarse, Kamali Moorthy, Kishore Kumar va Sivaraj Babu bor. Ular 2022-yilda o‘zlarining birinchi musobaqalarida qatnashgan va bir necha yil ichida Osiyo o‘yinlariga yo‘l olishgan.
2022-yilda Kovalamda bo‘lib o‘tgan Covelong Classic musobaqasida 50 nafar ishtirokchidan atigi yetti nafari ayollar edi. O‘shanda 12 yoshli Moorthy eng yosh ishtirokchi bo‘lib, birorta ham to‘lqinni ushlay olmadi, ammo bu tajriba uni yanada qattiq mashq qilishga undadi. 16 yoshli Banarse esa ikkinchi o‘rinni egallab, professional syorfer bo‘lishga qaror qildi. “Biz so‘nggi ikki yil davomida mehnat qildik va yaxshi natijalarga erishdik. Endi porlash vaqti keldi”, dedi Banarse Al Jazeera nashriga.
Hindistonning minglab kilometr qirg‘oq chizig‘i va turli xil to‘lqinlari bo‘lsa-da, syorfing uzoq vaqt davomida ommalashmadi. Mamlakat terma jamoasi murabbiyi Samai Reboul hindistonlik syorferlarning birinchi avlodidan bo‘lib, 1990-yillarning oxirida Tamil Nadu shtatidagi Auroville shahrida dam oluvchilardan taxta so‘rab, syorfingni o‘rgangan. “Men murabbiylar, o‘quv materiallari va syorfing taxtalari bo‘lmagan davrda o‘sganman. Bu juda asabiy edi”, deydi u.
Keyingi yillarda qirg‘oq bo‘ylab syorfing maktablari paydo bo‘la boshladi. Banarse (hozir 20 yoshda) Goa shtatidagi Mandremda do‘stiga ergashib, birinchi darsini oldi. Moorthy (16 yosh) esa amakisi syorfing bo‘yicha instruktor bo‘lgani uchun Tamil Naduda birinchi saboq oldi. Kumar (18 yosh) va Babu (22 yosh) baliqchilik bilan shug‘ullanuvchi oilalardan bo‘lib, avvaliga issiq yoz kunlarida dengizga sakrab, keyin bodysurfing qilishgan, so‘ngra taxtaga o‘tishgan. “Mahalliy maktab bizga syorfing taxtalarini ishlatishga ruxsat berardi, evaziga uy ishlarini qilardik. Taxtalar kam, bolalar ko‘p edi, shuning uchun tez-tez janjal bo‘lardi”, deydi Babu.
Oilalari ularning syorfingga bo‘lgan qiziqishini tushunishmadi. Kumar oilasi uning yashirincha syorfing qilayotganini bilib qolgach, uni kaltaklashgan. Babu otasiga baliq ovlashda yordam berishi kerak edi. Moorthyning onasi esa quyosh uning terisini qoraytirishidan xavotirlanib, suvga tushmaslikni buyurgan. “U qorayib ketishimdan xavotirlanardi, lekin yuragida syorfingdan zavqlanayotganimni va buning ortga qaytmasligini bilardi. Mana bugun qayerda ekanman”, deydi Moorthy kulib.
Sport tuzilmasi ham yetarli emas edi. 2011-yilda Hindiston Syorfing Federatsiyasi (SFI) tashkil etilgan bo‘lsa-da, muntazam musobaqalar yo‘q edi, ishtirokchilar sayohat va turar joy xarajatlarini o‘zlari qoplashlari kerak edi. Babu instruktor bo‘lib ishlab, musobaqalarda qatnashish uchun jamoa yordamiga tayangan. Bir marta Mangaluru shahridagi musobaqa paytida o‘rmonda tunashga majbur bo‘lgan. “Oilam nima qilayotganimni to‘liq tushunmadi. Lekin men erishmoqchi bo‘lgan maqsadimni tasavvur qildim va ularning xohishiga qarshi davom etdim”, deydi Babu.
2020-yilda Arun Vasu SFI prezidenti bo‘lgach, vaziyat yaxshilandi. U yirik hind konglomerati TT Group rahbari sifatida korporativ ijtimoiy mas’uliyat jamg‘armasidan mablag‘ ajratib, bir necha sportchini qo‘llab-quvvatladi. Katta syorferlar murabbiy va hakamlik litsenziyalarini olishga rag‘batlantirildi. Vasu SFI ni Yoshlar va sport vazirligi tomonidan tan olinishiga erishdi. Bu 2025-yil mart oyida amalga oshdi va sportning rivojlanishiga turtki bo‘ldi. Endi SFI hukumat tomonidan moliyalashtiriladi va barqarorlikka erishdi.
Maqsad sportchilarni Osiyo o‘yinlariga tayyorlash edi. Murabbiy Reboul jamoani kuzatib, texnikasini yaxshilash ustida ishladi. Sport psixologi ruhiy tayyorgarlik bilan shug‘ullandi, boshqa xodimlar jismoniy tayyorgarlikni yaxshilashga e’tibor qaratdi. “Sifatli jihozlardan tashqari, video tahlil uchun kameralar va dasturiy ta’minotning mavjudligi katta o‘zgarish bo‘ldi. Hatto lagerdan tashqarida ham ular video yuborishlari mumkin edi, men esa fikr-mulohaza bildirardim”, deydi Reboul.
So‘nggi yillarda SFI Jahon syorfing ligasi seriyasi va Osiyo syorfing chempionati kabi nufuzli musobaqalarni o‘tkazdi, bu hindistonliklarga xalqaro syorferlar bilan muloqot qilish imkonini berdi. Osiyo bo‘ylab sayohatlar ularga turli sharoitlarni his qilish va elita musobaqalarida qatnashish imkonini berdi. “Bu bir necha yil oldingi muntazam mashg‘ulotlar uchun cheklangan imkoniyatlardan ancha farq qiladi”, deydi Banarse.
Ularning natijalari umid baxsh etmoqda. Ramesh Budihal 2025-yil avgust oyida Osiyo syorfing chempionatida bronza medalini qo‘lga kiritdi, bir necha oy o‘tgach, Kumar Osiyo ProAm syorf seriyasida kumush medalni qo‘lga kiritdi. “O‘tgan yilgi Osiyo chempionatida [Kumar] Yaponiyalik Ikko Vatanabeni mag‘lub etdi, bu davlat eng yaxshilar qatorida. Demak, raqobat qilish mumkinligini bilamiz”, deydi Reboul.
SFI keyingi avlod syorferlarini tarbiyalashga ham e’tibor qaratmoqda. U Osiyo syorfing ekotizimining Grom Patrol – yoshlar uchun o‘quv lagerlari va musobaqalarida ishtirok etadi, shuningdek, uchta yosh toifasida (12 yoshgacha, 14 yoshgacha va 16 yoshgacha) musobaqalar o‘tkazadi, g‘oliblar Balidagi finalga yo‘l oladi. Bu qirg‘oq bo‘yidagi baliqchilik jamoalaridan tashqari Chennay, Bengaluru va Mumbay kabi shaharlardan ham yosh syorferlarni jalb qildi. Eng muhimi, suvni sinab ko‘rishga tayyor qizlar ham paydo bo‘ldi. “Biz ayol syorferlarni topishda qiynalgan edik, shuning uchun har bir musobaqada 15 nafarga yaqin qizni ko‘rish juda dalda beruvchi edi”, deydi Vasu. “Ota-onalar kelajakni ko‘rmoqda, bu bolalar esa o‘rganishga chanqoq. Bu biz to‘g‘ri ish qilayotganimizni anglatadi.”
Hindistonlik syorferlar hali ham bir qator muammolarga duch kelmoqda. Musson mavsumi syorferlar ikki qirg‘oq o‘rtasida doimiy harakatlanishini yoki yil bo‘yi mashq qilish uchun chet elga chiqishini talab qiladi, bu esa resurslarni talab qiladi. Shuningdek, yosh sportchilar bilan ishlash uchun malakali murabbiylar bazasini yaratish zarur. “Ko‘proq katta syorferlar mashg‘ulotlarga kirishmoqda. Bu yil biz tajribali murabbiy Ivan Villalbani ular uchun dastur o‘tkazish uchun olib keldik”, deydi Reboul. “Hindistonni xaritaga qo‘yish uchun yaxshi mashg‘ulotlar va raqobatbardosh syorfing madaniyati zarur, ma’lum bir sportchining g‘alaba qozonishi emas.”
Osiyo syorfing olamida Hindiston hali ham Indoneziya va Yaponiya kabi davlatlarga nisbatan yosh. Osiyo o‘yinlarida qatnashish hozirgi avlod uchun, ayniqsa 2028-yilgi Los-Anjeles Olimpiadasi oldidan qimmatli tajriba bo‘ladi. “Hindiston syorfingi uchun yaqin o‘tmishda ko‘p narsa o‘zgardi. Men raqobatlashadigan ba’zi yigitlar mening kumirlarim va men shohsupaga chiqish uchun yaxshi kurash olib borishim mumkinligini bilaman”, deydi Kumar. “Orzu – Olimpiadada Hindistonni himoya qilish.”
Source: www.aljazeera.com