O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan e’lon qilingan naqd pul aylanmasi bo‘yicha sharhga ko‘ra, UZS 100,000 banknoti umumiy ulushi kamayganiga qaramay, mamlakatda eng ko‘p ishlatiladigan nominal hisoblanadi.
2026-yil 1-yanvar holatiga ko‘ra, mamlakatdagi naqd pul aylanmasi hajmi UZS 68 trillionni tashkil etdi, bu bir yil oldingiga nisbatan UZS 15 trillionga oshdi.
Banklar orqali naqd pul kirim va chiqimlari o‘rtasidagi farq qo‘shimcha emissiya hisobidan qoplanadi. 2025-yilda Markaziy bank aylanmaga UZS 16.8 trillion naqd pul chiqardi. Natijada, naqd pulning umumiy pul massasidagi ulushi bir yil oldingi 19,2 foizdan 18,1 foizga kamaydi.
O‘tgan yili banklar orqali umumiy naqd pul aylanmasi UZS 1,250 trillionni tashkil etdi, bu 2024-yilga nisbatan 24 foiz o‘sishni ko‘rsatdi. Bu miqdordan naqd pul kirimlari UZS 615 trillion, chiqimlari esa UZS 635 trillionni tashkil qildi.
Banklarga naqd pul kirimlari UZS 114 trillionga yoki yiliga 23 foizga oshdi. O‘sish, qisman, bank xizmatlari, jumladan, depozitlar, kredit to‘lovlari va valyuta sotishdan tushgan tushumlar UZS 60 trillionga oshgani bilan bog‘liq. Savdo tushumlari ham UZS 25 trillionga o‘sish bilan hissa qo‘shdi.
Bank kassalari, shu jumladan bankomatlar orqali naqd pul yechib olish UZS 125 trillionga yoki 25 foizga oshdi. Bu asosan bank kartalaridan naqd pul yechib olish UZS 54 trillionga oshishi va banklar tomonidan aholidan valyuta sotib olish uchun berilgan naqd pulning UZS 27 trillionga oshishi bilan izohlanadi.
Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilda bank kartalariga o‘tkazilgan mablag‘lar hajmi 2024-yilga nisbatan 1,4 baravar oshdi, bu asosan aholi daromadlarining oshishini aks ettiradi. Davr mobaynida bank kartalaridan UZS 279 trillion naqd pul yechib olindi.
2025-yilda Markaziy bank qo‘shimcha 262 million banknot chiqardi, bu aylanmadagi banknotlar sonini 2,44 milliarddan ortiqqa yetkazdi.
UZS 200,000 banknotlarining aylanmadagi ulushi 23,4 foizdan 28,5 foizga oshdi. UZS 100,000 banknotlarining ulushi 40,9 foizdan 36,4 foizga kamayganiga qaramay, ular eng mashhur nominal bo‘lib qoldi. Kamayish asosan eski seriyali banknotlarning aylanmadan chiqarilishi bilan bog‘liq.
2025-yil oxiriga kelib, UZS 50,000 banknotlarining ulushi 16,6 foizdan 18,2 foizga, UZS 20,000 banknotlarining ulushi esa 6,7 foizdan 7,1 foizga oshdi. Aksincha, UZS 10,000 banknotlarining ulushi 7 foizdan 5 foizga, UZS 5,000 banknotlarining ulushi 4,1 foizdan 3,7 foizga, UZS 1,000 tangalarning ulushi 0,6 foizdan 0,5 foizga kamaydi. UZS 2,000 banknotlarining ulushi 0,7 foizda o‘zgarishsiz qoldi.
Umuman olganda, kichik nominallar naqd pul aylanmasining 1,1 foizini, o‘rta nominallar 15,8 foizini, katta nominallar esa 83,1 foizini tashkil etdi.
Markaziy bank, shuningdek, eski seriyali banknotlarni bosqichma-bosqich chiqarib tashlash va ularni yangilari bilan almashtirish choralarini davom ettirdi. 2025-yilda eski UZS 5,000 banknotlarining ulushi 25 foizdan 7 foizga, UZS 10,000 banknotlarining ulushi 24 foizdan 5 foizga, UZS 50,000 banknotlarining ulushi 25 foizdan 4 foizga, UZS 100,000 banknotlarining ulushi esa 18 foizdan 3 foizga kamaydi.
Source: kun.uz