Yaponiya hukumati 79 yil davomida o‘zgartirilmagan konstitutsiyaga o‘zgartirishlar kiritishga qaror qildi. 3 may kuni, konstitutsiya qabul qilinganining yilligi munosabati bilan, Vetnamda bo‘lgan Bosh vazir Sanae Takaichi video murojaat bilan chiqib, asosiy qonunni “zamon talablari”ga muvofiq yangilash niyatini bildirdi. Bu esa ommaviy norozilik namoyishlariga olib keldi.
Asosiy bahs 1947-yilda AQSh ta’siri ostida qabul qilingan mashhur 9-moddaga tegishli. Ushbu modda Yaponiyaga armiyaga ega bo‘lishni va urush olib borishni rasman taqiqlaydi. Yuridik cheklovlarga qaramay, Tokio allaqachon kuchli Mudofaa kuchlariga ega va harbiy byudjetni faol oshirmoqda. Liberal-demokratik partiya (LDP) ushbu huquqiy paradoksni bartaraf etish va Mudofaa kuchlarining maqomini konstitutsiyada mustahkamlash zarurligini ta’kidlamoqda.
Yomiuri Shimbun nashri o‘tkazgan so‘rovnomaga ko‘ra, yaponiyaliklarning 57 foizi asosiy qonunni qayta ko‘rib chiqish g‘oyasini qo‘llab-quvvatlaydi. Biroq jamiyat ikkiga bo‘lingan: fuqarolarning 80 foizi 9-moddaning urushni millatning suveren huquqi sifatida rad etishni e’lon qiluvchi birinchi bandini saqlab qolish tarafdori. Ko‘pchilik harbiylashtirish Yaponiyani ittifoqchilarning xorijdagi harbiy sarguzashtlarida ishtirok etishdan himoya qilishdan mahrum qilishidan qo‘rqadi.
O‘tgan yakshanba kuni butun mamlakat bo‘ylab ommaviy norozilik namoyishlari bo‘lib o‘tdi. Tokioda mitingga 50 mingga yaqin kishi chiqdi, ular orasida yoshlar soni odatdagidan ko‘p edi. Namoyishchilar “Urushga yo‘q!” va “9-moddani himoya qilamiz” shiorlarini aytib, Takaichi kabinetining siyosatiga qarshi chiqishdi. Ular aynan amaldagi qonun mamlakatni o‘nlab yillar davomida xalqaro qurolli mojarolarga, jumladan, Yaqin Sharqdagi so‘nggi inqirozlarga jalb qilinishdan himoya qilganini ta’kidlamoqda.
Sanae Takaichiga o‘zgartirishlarni qabul qilish uchun parlamentning ikkala palatasida uchdan ikki ovoz va umummilliy referendumda saylovchilarning ko‘pchilik qo‘llab-quvvatlashi kerak bo‘ladi. Keng ko‘lamli noroziliklarni hisobga olgan holda, islohot yo‘li parlament quyi palatasida zaruriy ko‘pchilik mavjud bo‘lishiga qaramay, juda murakkab bo‘lishi kutilmoqda.
Source: podrobno.uz