Asrlar davomida urushlar tanklar, samolyotlar, artilleriya va qurollar kabi apparat vositalari yordamida olib borilgan. Endilikda dasturiy ta'minot tobora markaziy o'rin egallamoqda. Ko'proq askarlar urushni ekran orqali olib bormoqda.

Harbiy AI sanoati bulutli hisoblashdan tortib avtonom dronlar va qaror qabul qilish dasturlarigacha bo'lgan sohalarni qamrab oladi. Bu o'zgarish 2000-2010 yillardagi AQSh dron dasturidan boshlangan bo'lib, u masofaviy, ekran orqali o'ldirishni urush olib borish usuliga aylantirgan.

Milliardlab dollarlar eski harbiy-sanoat kompleksini harbiy-texnologik kompleksga aylantirishda yetakchi bo'lgan bir qancha kompaniyalarga oqmoqda. 10 iyul kuni Buyuk Britaniya Mudofaa vazirligi Raytheon UK boshchiligidagi Omnia Training konsorsiumi bilan 2 milliard funt sterlinglik (2,7 milliard dollar) 15 yillik shartnoma imzoladi.

NATO esa Anduril (Lattice AI dasturi), Palantir va Athea SAS kompaniyalariga havo qo'mondonlik va nazorat platformasi uchun shartnomalar topshirdi. Pentagonning 2014 yildagi "Uchinchi ofset strategiyasi" AI urushning keyingi avlodini belgilashiga aniq garov tikkan edi.

Pentagon yaqinda sakkizta yirik texnologiya kompaniyasi bilan maxfiy tarmoqlarda AI joylashtirish bo'yicha shartnomalar imzoladi. Urushlar (Ukraina, Yaqin Sharq) sharoitida bunday bitimlar tez ko'paymoqda. Sanoatning o'zi ham tez rivojlanmoqda: an'anaviy qurol ishlab chiqaruvchilar va yangi ishtirokchilar bozor ulushi uchun kurashmoqda.

SIPRI tadqiqotchilari harbiy AI sanoatini to'rt toifaga ajratdi: mudofaa pudratchilari (Lockheed Martin, RTX va boshqalar), neoprime yoki mudofaa startaplari (Palantir, Anduril), yirik texnologiya kompaniyalari (Google, Meta, AWS) va asosiy model provayderlari (OpenAI, Anthropic, Mistral AI).

Xitoylik tadqiqotchilar ham harbiy maqsadlarda AI modellarini ishlab chiqmoqda, jumladan Meta'ning Llama modeli asosida ChatBIT vositasi yaratilgan. Pentagon Xitoyning harbiy AI xarajatlarini yiliga 1,5-2 milliard dollar deb baholamoqda.

Source: www.aljazeera.com