Xalqaro arxeologlar guruhi O‘zbekistonda o‘rta asrlarga oid bo‘lgan va Buyuk Ipak yo‘lining muhim savdo va metallurgiya markazi sifatida tanilgan Marsmanda shahrini topgan bo‘lishi mumkinligini e’lon qildi. Shahar qadimiy manbalarda temir ishlab chiqarish va savdo markazi sifatida tilga olingan, ammo uning aniq joylashuvi uzoq vaqt davomida sir bo‘lib qolgan.

Nature jurnalida chop etilgan “Markaziy Osiyoning tog‘li hududlarida BPLA-liDAR yordamida aniqlangan keng ko‘lamli o‘rta asr shaharlashuvi” nomli tadqiqot dronlar yordamida lazerli skanerlash, relyef tahlili va yozma manbalarni o‘rganish asosida amalga oshirildi. Olimlar Ipak yo‘li mustahkamlangan shaharlariga xos bo‘lgan shaharsozlik belgilarini – devor qoldiqlari, turar-joy kvartallari va ishlab chiqarish zonlarini aniqladilar.

Aerofotos’yomka yordamida yerga ko‘milib qolgan va oddiy ko‘z bilan ko‘rinmaydigan tuzilmalar ochib berildi, bu esa shahar uzoq vaqt davomida nima uchun kashf etilmaganligini tushuntiradi. Arxeologlarning fikricha, topilmalarning Marsmanda ekanligi tasdiqlansa, bu Ipak yo‘lining iqtisodiy va shaharlar tashkil etilishi haqidagi tushunchalarni sezilarli darajada o‘zgartirishi mumkin.

Marsmandaning muhimligi shundaki, u ikkinchi darajali aholi punkti emas, balki Markaziy Osiyoning savdo va metallurgiya rivojlangan muhim iqtisodiy markazi bo‘lgan. Bu kashfiyot mintaqa tarixini tushunishda fundamental ahamiyatga ega.

Gipotezani yakuniy tasdiqlash uchun to‘liq miqyosdagi qazishmalar talab qilinadi, ular topilgan tuzilmalar haqiqatan ham afsonaviy Marsmanda shahriga tegishli ekanligiga aniq javob beradi. Ilgari o‘zbek-xitoy ekspeditsiyasi Farg‘ona vodiysida miloddan avvalgi III asrdan milodiy X asrgacha bo‘lgan davrga oid Qadimgi Quva shahri devorlarining noyob qoldiqlarini topgan edi.

Source: podrobno.uz