O‘zbekiston fuqarolik uchuvsiz havo apparatlari (UHA)dan foydalanish bo‘yicha cheklovlarni sezilarli darajada yumshatmoqda. Prezident farmoni bilan tasdiqlangan 2026-yilgi davlat dasturiga ko‘ra, mamlakat dron texnologiyalarini milliy iqtisodiyotga integratsiya qilishni rag‘batlantirish uchun ochiqroq tartibga solish muhitini joriy etadi.
Mudofaa vazirligi, Transport vazirligi va Raqamli texnologiyalar vazirligi, Strategik rivojlanish va islohotlar agentligi bilan hamkorlikda, iyun oyigacha yangi farmon loyihasini tayyorlash vazifasini oldi. Ushbu qonunchilik yuridik shaxslarga dronlarni import qilish, ishlab chiqarish va ulardan foydalanish huquqini beradi, bu oldingi yillardagi qattiq siyosatdan voz kechishni anglatadi.
Liberallashtirish rejasining asosiy tarkibiy qismi xavfsiz operatsion tizimni o‘rnatishdir. O‘zbekiston havo fazosi dronlar qayerda va qanday uchishi mumkinligini belgilash uchun "yashil", "sariq" va "qizil" zonalarga bo‘linadi.
Buni boshqarish uchun hukumat parvozlarni monitoring qilish uchun avtomatlashtirilgan raqamli infratuzilmani ishlab chiqishni rejalashtirmoqda. Yangi qoidalar, shuningdek, uchuvchilarni tayyorlash uchun aniq talablarni belgilaydi va operatorlar uchun litsenziya berishning rasmiy mexanizmlarini o‘rnatadi. Sektor liberallashtirilayotgan bo‘lsa-da, dronlarni import qilish, ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq faoliyat qattiq litsenziyalash va sertifikatlash jarayonlariga bo‘ysunadi.
Jismoniy shaxslar tomonidan dronlarni import qilish taqiqi 2015-yildan beri amalda. Tarixiy jihatdan, buzishlar 3 yildan 10 yilgacha qamoq jazosini o‘z ichiga olgan qattiq jazolar bilan jazolanardi. Biroq, 2024-yil o‘rtalarida qonunga o‘zgartirish kiritilib, birinchi marta qayd etilgan huquqbuzarlar uchun qamoq jazosi 20 BKM (7,5 million so‘m) miqdoridagi jarimaga va qurilmani musodara qilishga almashtirildi.
Hozirda faqat maxsus ruxsatnomalarga ega bo‘lgan ayrim yuridik shaxslar dron texnologiyalaridan foydalanishi mumkin. Bu asosan qishloq xo‘jaligi sohasiga, masalan, shirinmiya ishlab chiqaruvchilarga, shuningdek, Turizm vazirligiga va Charvak turistik zonasini boshqarishga foyda keltirdi. Strategik rivojlanish va islohotlar agentligi ekspertlari shuni ta'kidladiki, bu qattiq cheklovlar tarixan sanoat o‘sishini to‘xtatgan.
Ushbu o‘zgarishga tayyorgarlik ko‘rish uchun infratuzilma allaqachon rivojlantirilmoqda. 2025-yil yanvar oyida "Uzaeronavigatsiya" Markazi "ATM Safe Sky" parvozlarni boshqarish tizimini joriy qildi. Ushbu platforma operatorlarga rejalashtirilgan parvozlarni ro‘yxatdan o‘tkazish va rasmiy muvofiqlashtirish uchun QR-kodlarni olish imkonini beradi.
Ishlab chiqarish landshafti ham kengaymoqda. Xalqaro kompaniyalar, jumladan Malayziyaning Meraque va Aerodyne Group, shuningdek, Rossiyaning "Transport of the Future" kompaniyalari mahalliy ishlab chiqarishga qiziqish bildirdi. Ayniqsa, mahalliy "Sahro Drone Industry" firmasi 2025-yilda dron ishlab chiqarishni boshladi, hatto yaqinda o‘tkazilgan taqdimotda o‘z texnologiyasini Iordaniya qiroli Abdulloh II ga namoyish etdi.
Source: kun.uz