AQSh ma'muriyati Eronni yon berishga majbur qilish uchun uning neft eksportini to‘liq to‘xtatish strategiyasini qo‘llamoqda. Ikki oy avval boshlangan harbiy to‘qnashuvlardan so‘ng o‘rnatilgan sulh sharoitida Vashington ikki variantni ko‘rib chiqmoqda: Eron portlarini dengiz blokadasini kengaytirish yoki yangi harbiy hujumlar uyushtirish.

Eron bo‘yicha ekspert Fatemeh Amanning so‘zlariga ko‘ra, AQSH odatda strategik xabarlar va ataylab noaniqlikni birlashtirib, manevr qilish imkoniyatini saqlab qoladi. Wall Street Journal nashri Prezident Donald Tramp uzoq muddatli blokadaga tayyorgarlik ko‘rayotgani haqida xabar berdi.

AQSh ma'muriyati Eronni yadro dasturidan voz kechishga, 400 kilogramm yuqori boyitilgan uranni topshirishga va mintaqaviy ta'sirini kamaytirishga majbur qilmoqchi. Shu bilan birga, blokada qachon bekor qilinishi noma'lum.

Hormuz bo‘g‘ozi orqali yuk tashish 95% dan ko‘proq kamaygan. Xalqaro energetika agentligi rahbari Fatih Birol bu mojaro tarixdagi eng katta energetik inqirozni keltirib chiqarishi mumkinligidan ogohlantirmoqda. O‘g‘itlar va neft-kimyo mahsulotlari yetishmovchiligi rivojlanayotgan mamlakatlarga jiddiy zarba bermoqda.

Eron neft ishlab chiqarishi bir oy ichida kuniga 1 million barrelga kamayishi mumkin. Biroq, blokadadan oldin bo‘g‘ozdan chiqib ketgan tankerlarda 170 million barrel neft zaxirasi mavjud bo‘lib, bu yana 2-3 oy davomida daromad keltirishi mumkin. Uzoq muddatli to‘xtash neft quduqlariga qaytarilmas zarar yetkazishi xavfi bor.

Eron iqtisodiyoti og‘ir ahvolda: o‘tgan yilgi inflyatsiya 51% ni tashkil etgan bo‘lsa, 2026 yilga kelib 69% ga oshishi kutilmoqda. Blokada bu muammolarni yanada chuqurlashtiradi. Amanning ta'kidlashicha, uzoq muddatli blokada katta harbiy resurslarni talab qiladi, huquqiy jihatdan noaniq va siyosiy xavflarni o‘z ichiga oladi. Bu, shuningdek, Osiyo iqtisodiyotlariga jiddiy ta'sir ko‘rsatishi mumkin.

Source: www.dw.com